






Pomysły biznesowe stają się rzeczywistością i przynoszą zysk w dużej mierze dzięki zawieraniu umów. Aby wyprodukować i sprzedać gotowy towar, trzeba zawrzeć umowę dostawy surowców do jego wytworzenia lub komponentów do jego montażu. Aby dostarczyć towar do odbiorcy końcowego, trzeba zawrzeć z przewoźnikiem umowę przewozu. Nawet z nabywcą towaru również należy zawrzeć umowę.
Zdarza się jednak, że strony kierują się tzw. umowami „na słowo” ze względu na relacje osobiste lub specyfikę pracy i nie zawierają umów na piśmie. A gdy pojawiają się nieporozumienia, w sytuacji sporu dość trudno jest udowodnić, co każda ze stron przewidywała i jaki rezultat zamierzała osiągnąć. W takim przypadku praca adwokatów polega na poszukiwaniu dowodów i wykazaniu wszystkich okoliczności.
Potwierdzenie czynności prawnej jest możliwe w różnych formach, w szczególności gdy reprezentowany wyraźnie oświadczył o tym na piśmie albo poprzez działania konkludentne świadczące o przyjęciu czynności do wykonania (zapłata kontrahentowi kwoty pieniężnej, przyjęcie lub przekazanie mienia itp.).
W naszej praktyce adwokackiej częste są także sytuacje, w których strony zawierają umowy bez szczegółowej analizy warunków, przez co podpisany tekst umowy, który jest już wiążący, istotnie odbiega od warunków omawianych w trakcie negocjacji. Nierzadko jedna ze stron, zwykle duże przedsiębiorstwa i holdingi, nalega na zawarcie umowy we własnej redakcji, która stawia drugą stronę w niekorzystnej sytuacji, uzasadniając to trudnością i długotrwałością procesu wprowadzania i uzgadniania zmian w umowie w ich złożonej strukturze korporacyjnej i ustnie obiecując, że nie zastosuje wobec drugiej strony negatywnych skutków przewidzianych w umowie.
Jednak w razie sytuacji konfliktowej, a tym bardziej sporu sądowego, stosuje się warunki podpisanej umowy ze wszystkimi niekorzystnymi postanowieniami. W rezultacie dochodzi do sytuacji, w których bez profesjonalnej ekspertyzy prawnej umów transakcje, które miały przynieść milionowe zyski, zamieniają się w milionowe straty.
Oprócz podobnych problemów z kontrahentami w pracy nad umowami bardzo ważne jest przeanalizowanie ryzyk podatkowych konkretnych transakcji, ponieważ ukryte ryzyka podatkowe mogą nie tylko całkowicie zniweczyć oczekiwany efekt ekonomiczny, ale też doprowadzić do uznania transakcji przez organy podatkowe za nieważną (lub stwierdzenia jej nieważności z mocy prawa, fikcyjności, braku rzeczywistej dostawy towaru itp.) oraz do odpowiedzialności karnej osób, które ją zawarły.
Dlatego, aby uniknąć opisanych wyżej i podobnych sytuacji, do pracy nad umowami należy angażować wysoko wykwalifikowanych prawników, którzy nie tylko rzetelnie przeanalizują charakter transakcji i dobiorą odpowiedni, skuteczny model umowy, ale również zbadają transakcję pod kątem ryzyk podatkowych.
Doradztwo w kwestiach prawnych pojawiających się w toku pracy nad umowami w przedsiębiorstwie;
Udział w negocjacjach przedumownych po stronie klienta;
Sporządzanie projektów umów i kontraktów w handlu zagranicznym, zarówno o charakterze indywidualnym, jak i o typowej treści, którą klient będzie mógł wykorzystywać jako wzór przy zawieraniu podobnych transakcji w przyszłości (sprzedaż, dostawa, umowa o dzieło/roboty, najem i dzierżawa, przewóz, świadczenie usług, umowy kredytowe, umowy zastawu, poręczenia, kontrakty w handlu zagranicznym);
Analiza projektów umów i kontraktów w handlu zagranicznym przekazanych przez klienta lub jego kontrahenta pod kątem ryzyk prawnych;
Obsługa procedury zmiany lub rozwiązania umów.
Kontrakty z partnerami zagranicznymi powinny uwzględniać zarówno normy międzynarodowe, takie jak Incoterms, jak i relację między prawem krajowym Ukrainy a prawem państwa Państwa kontrahenta, które mogą przewidywać istotne różnice w regulacji kwestii walutowych, podatkowych, celnych i innych, co w przyszłości może wywołać poważne problemy przy wykonywaniu kontraktu w handlu zagranicznym.
Niektóre rodzaje umów, jak na przykład najem mienia państwowego, dzierżawa gruntów, dostawa gazu ziemnego do odbiorców w gospodarstwach domowych czy dostawa energii elektrycznej do odbiorcy, mają wzory zatwierdzone odpowiednimi aktami normatywnymi. Dlatego umowy te muszą być zgodne z tymi wzorami.
Strony mają prawo zawrzeć umowę zawierającą elementy różnych umów – umowę mieszaną (umowa sprzedaży i składu, umowa dostawy i o roboty). Do stosunków stron w ramach umowy mieszanej stosuje się w odpowiednich częściach przepisy o umowach, których elementy zawiera umowa mieszana, o ile umowa nie stanowi inaczej lub nie wynika to z istoty umowy mieszanej.
W organach państwowych i jednostkach budżetowych dość często odpowiednimi zarządzeniami przyjmuje się odrębne regulaminy prowadzenia pracy nad umowami, które określają specyfikę zawierania i wykonywania umów z tymi podmiotami. Kodeks cywilny i Kodeks gospodarczy Ukrainy również przewidują szczególne wymogi dotyczące treści umów (wymagań jakościowych, kar umownych), trybu ich wykonywania, zmiany i rozwiązania, gdy jedną ze stron umowy jest podmiot gospodarczy sektora państwowego lub gdy wykonanie zobowiązania jest finansowane z budżetu państwa Ukrainy albo z kredytu państwowego.
Spory powstające przy zawieraniu umów gospodarczych w ramach zamówień państwowych lub umów, których zawarcie jest obowiązkowe na podstawie ustawy, oraz w innych przypadkach przewidzianych ustawą, rozpatruje sąd. Inne spory przedumowne mogą być przedmiotem rozpoznania przez sąd, jeśli przewiduje to porozumienie stron lub jeśli strony są zobowiązane do zawarcia określonej umowy gospodarczej na podstawie zawartej między nimi umowy przedwstępnej.
Umowę gospodarczą co do zasady sporządza się w formie jednego dokumentu podpisanego przez strony. Dopuszcza się zawieranie umów gospodarczych w sposób uproszczony, tj. w drodze wymiany listów, faksów, telegramów, telefonogramów itp., a także przez potwierdzenie przyjęcia zamówień do realizacji, jeśli ustawa nie przewiduje szczególnych wymogów co do formy i trybu zawarcia danego rodzaju umów.
Co do zasady, jeśli strony nie osiągnęły porozumienia co do wszystkich istotnych postanowień umowy gospodarczej, umowę taką uważa się za niezawartą (niedoszłą do skutku).
Jeśli jednak umowa jest zawierana w ramach zamówienia państwowego, uchylanie się od jej zawarcia stanowi naruszenie przepisów prawa gospodarczego i pociąga za sobą odpowiedzialność przewidzianą przez prawo. Spory związane z zawarciem umowy w ramach zamówienia państwowego, w tym w przypadku uchylania się od jej zawarcia przez jedną lub obie strony, rozstrzyga sąd.
Jednostronna zmiana i rozwiązanie umów są niedopuszczalne, chyba że ustawa lub umowa stanowi inaczej.