






Przez długi czas kwestie prawa pracy w Ukrainie ograniczały się do sporów pracowniczych między pracownikami a pracodawcami dotyczących niewypłacania wynagrodzeń, bezprawnego zwolnienia itp. W ostatnim czasie przestrzeganie przepisów prawa pracy nabrało jednak szczególnego znaczenia ze względu na zaostrzenie odpowiedzialności pracodawcy za takie naruszenia.
Ukraińskie prawo pracy jest najbardziej przestarzałe i nieprzystosowane do współczesnych realiów biznesowych, ponieważ podstawowymi aktami normatywnymi regulującymi stosunki pracy w Ukrainie są radziecki Kodeks pracy z 1971 roku oraz ratyfikowane konwencje MOP, począwszy od 1921 roku. Socjalistyczny model stosunków pracy od dawna nie odpowiada współczesnym realiom i potrzebom biznesu, dlatego w praktyce pojawia się wiele pytań dotyczących stosowania przestarzałych przepisów prawa pracy. Ponadto obowiązujące prawo pracy nie uwzględnia specyfiki stosunków pracy w zależności od branży – stosunki pracy w sektorze IT znacznie różnią się od tych w rolnictwie, a mimo to reguluje je ten sam Kodeks pracy (KZpP).
Ponadto obecne uregulowanie stosunków pracy cechuje istotna nierównowaga między prawami i obowiązkami pracodawców i pracowników na korzyść tych ostatnich. Na przykład pracownik ma prawo wypowiedzieć umowę z własnej inicjatywy i odejść z pracy w ciągu 2 tygodni od podjęcia takiej decyzji i złożenia oświadczenia, natomiast pracodawca nie ma prawa zwolnić pracownika według własnego uznania – co najwyżej na mocy porozumienia stron. Co więcej, wiele decyzji pracodawcy nadal wymaga uzgodnienia ze związkiem zawodowym lub organem upoważnionym przez załogę. Takich przykładów można podać jeszcze wiele.
W rezultacie współczesne stosunki pracy między kierownictwem przedsiębiorstwa a pracownikami dość często nie mają aktualnej regulacji prawnej, co w praktyce prowadzi do różnej interpretacji przepisów i różnych zachowań samych uczestników. Taki brak uregulowania, a tym bardziej nieznajomość obowiązujących przepisów prawa pracy, może w praktyce wywołać nie tylko wewnętrzne konflikty pracownicze, ale również problemy z organami kontrolnymi, w szczególności z organami Państwowej Służby Pracy (Derżpraci) i Państwowej Służby Podatkowej. Nieprzyjemne jest również to, że inspektorzy Derżpraci mają prawo przekazywać organom ścigania, w tym organom podatkowym, informacje o wykrytych naruszeniach, co oprócz odpowiedzialności za naruszenie prawa pracy może skutkować dodatkowym wymiarem podatku i karami. Korzystny dla klienta wynik sprawy może zależeć wyłącznie od rzetelnej pracy adwokata specjalizującego się w prawie pracy.
Ponadto za naruszenie przez pracodawcę praw pracowniczych przepisy przewidują odpowiedzialność finansową (w postaci wysokich kar), a także pociągnięcie osób kierujących u pracodawcy do odpowiedzialności administracyjnej i karnej. Przy tym, jeśli chodzi o odpowiedzialność karną, Kodeks karny Ukrainy nie określa jasno, jakie naruszenia mogą być podstawą jej zastosowania, a wspomina jedynie o „rażącym naruszeniu przepisów prawa pracy”, co jest pojęciem ocennym pozostawionym uznaniu sędziego.
Dlatego wczesna reakcja prawna na ryzyka w stosunkach z pracownikami, prawidłowe przygotowanie całej niezbędnej dokumentacji oraz wsparcie w kontaktach z organami kontrolnymi zawsze pomagają ograniczyć ryzyko finansowe i ryzyko pociągnięcia do innych rodzajów odpowiedzialności, a także budują wizerunek klienta jako rzetelnego pracodawcy i sumiennego podatnika.
Nasza Kancelaria Adwokacka od wielu lat specjalizuje się w ochronie przedsiębiorców i pracodawców w stosunkach pracy, a także reprezentuje interesy członków zarządów spółek w sporach pracowniczych.
Zalecamy pracodawcom dokonywanie wpisu o zatrudnieniu w książeczce pracy pracownika nie później niż w ciągu 7 dni od wydania zarządzenia o przyjęciu do pracy. Ponadto wpis o zatrudnieniu musi dokładnie odpowiadać treści zarządzenia o przyjęciu do pracy, aby podczas kontroli Państwa przedsiębiorstwa przez organy Derżpraci nie powstały wątpliwości co do legalności formalnego zatrudnienia pracownika.
W celu sprawdzenia kwalifikacji zawodowych pracownika do danej pracy pracodawca może ustalić okres próbny, który nie może przekraczać 3 miesięcy, a w szczególnych przypadkach (za zgodą organu wybieralnego podstawowej organizacji związkowej) – 6 miesięcy. Przy wypełnianiu książeczki pracy pracownika przyjętego na okres próbny nie wpisuje się jednak faktu ustalenia okresu próbnego – informację tę zamieszcza się wyłącznie w zarządzeniu o przyjęciu do pracy.
Przy rozwiązaniu stosunku pracy z inicjatywy pracownika w związku z przeprowadzką do innego miasta pracownik nie musi przedstawiać żadnych dokumentów potwierdzających przeprowadzkę. Dlatego jeśli pracodawca żąda od Państwa potwierdzenia zmiany miejsca zamieszkania, na przykład zaświadczenia o zmianie miejsca zameldowania, prosimy pamiętać, że faktyczne miejsce zamieszkania i miejsce zameldowania to różne rzeczy – można swobodnie przemieszczać się po terytorium Ukrainy i mieszkać w różnych miastach, a przez cały czas być zameldowanym pod jednym adresem.
Jeżeli są Państwo systematycznie angażowani do pracy ponad normę czasu pracy, prosimy pamiętać, że taka praca jest uznawana za pracę w godzinach nadliczbowych: zgodnie z przepisami pracodawca może bez dodatkowej zapłaty stosować nienormowany dzień pracy tylko raz w miesiącu, a pracownikowi przysługuje w takich przypadkach dodatkowy urlop w wymiarze do 7 dni. Jeżeli praca ponad normę jest stosowana w ciągu miesiąca częściej, to począwszy od drugiego takiego dnia wszystkie kolejne dni pracy ponad normę powinny być opłacane pracownikowi w podwójnej wysokości. Należy jednak zaznaczyć, że do pracy w godzinach nadliczbowych nie można angażować osób poniżej 18 roku życia, kobiet w ciąży i kobiet mających dzieci w wieku do 3 lat ani pracowników uczących się w szkołach ogólnokształcących, którzy z powodu nadliczbowego grafiku musieliby opuszczać zajęcia.
Art. 147-1 Kodeksu pracy Ukrainy stanowi, że organ uprawniony do przyjmowania do pracy ma również prawo nakładać kary dyscyplinarne. Jeżeli pracownika przyjmuje do pracy upoważniona osoba – kierownik instytucji – to właśnie ona nakłada na pracownika karę dyscyplinarną. Kierownik instytucji może jednak przekazać to uprawnienie innej osobie na stanowisku kierowniczym (na przykład dyrektorowi ds. personalnych lub zastępcy dyrektora).
Tak, obecnie przepisy prawa pracy przewidują, że ojciec dziecka może skorzystać z urlopu wychowawczego do ukończenia przez dziecko trzech lat na podstawie wniosku, aktu urodzenia dziecka oraz zaświadczenia z miejsca pracy (nauki, służby) matki dziecka o tym, że wróciła ona do pracy przed upływem tego urlopu (co przewiduje art. 20 ust. 4 ustawy Ukrainy „O urlopach”).
Oczywiście osoba, której prawa zostały naruszone, ma prawo reprezentować swoje interesy w sądzie. Jeżeli jednak spór pracowniczy ma być rozstrzygnięty na drodze sądowej, lepiej zapewnić sobie pomoc adwokata specjalizującego się w prawie pracy – szanse na wygraną znacznie wtedy rosną. Zaletą profesjonalnej pomocy adwokata jest również to, że adwokat ma określone uprawnienia i prawa, które mogą odegrać ważną rolę w rozstrzygnięciu sporu pracowniczego na Państwa korzyść.