






Prowadząc zagraniczną działalność gospodarczą, przedsiębiorstwo staje się przedmiotem szczególnej uwagi szeregu organów państwowych – celników, organów podatkowych, Ministerstwa Gospodarki i innych, ponieważ w wyniku zagranicznej działalności gospodarczej przy eksporcie do Ukrainy wpływają przychody w walucie obcej, a przy imporcie, przeciwnie, waluta jest przekazywana za granicę. W związku z tym organy państwowe oceniają operacje importowe przedsiębiorców – rezydentów Ukrainy także pod kątem ryzyka wyprowadzania znacznych kwot walut za granicę, co może zaszkodzić systemowi bankowemu Ukrainy i jej gospodarce oraz osłabić kurs hrywny.
Narodowy Bank Ukrainy jest obecnie uprawniony do ustalania maksymalnych terminów rozliczeń z tytułu operacji eksportu i importu towarów. Naruszenie tych terminów pociąga za sobą naliczenie odsetek karnych za każdy dzień zwłoki w wysokości 0,3 procent kwoty nieotrzymanych środków pieniężnych lub wartości niedostarczonego towaru.
Nadal obowiązuje przepis o zapłacie przez rezydentów odsetek karnych w przypadku naruszenia terminu rozliczeń pieniężnych z tytułu umów (kontraktów) w handlu zagranicznym, który stwarza istotne ryzyko finansowe dla biznesu.
Odsetki karne nalicza organ podatkowy, wydając decyzje podatkowe po przeprowadzeniu kontroli przestrzegania wymogów prawa dewizowego przy realizacji operacji w handlu zagranicznym, w wyniku której stwierdza się naruszenia terminów rozliczeń w zagranicznej działalności gospodarczej. Procedura ta często rozpoczyna się po otrzymaniu od banku informacji o naruszeniu tych terminów.
Obecnie ustawa przewiduje trzy podstawy zwalniające przedsiębiorstwo z obowiązku zapłaty odsetek karnych za naruszenie terminów rozliczeń z tytułu operacji eksportowo-importowych:
udzielanie pisemnych konsultacji w sprawie możliwości przedłużenia terminów rozliczeń z kontraktów w handlu zagranicznym;
sporządzenie wykazu dokumentów, które należy złożyć w Ministerstwie Gospodarki w celu przedłużenia terminów rozliczeń;
prowadzenie procedury uzyskania opinii o przedłużeniu terminów rozliczeń z tytułu operacji w handlu zagranicznym;
prowadzenie sporów przed sądami i międzynarodowymi arbitrażami handlowymi dotyczących naruszenia przez nierezydentów terminów wykonania ich zobowiązań z kontraktów w handlu zagranicznym;
zaskarżanie w trybie administracyjnym i sądowym decyzji podatkowych o naliczeniu odsetek karnych za naruszenie rozliczeń w zagranicznej działalności gospodarczej;
zaskarżanie decyzji Ministerstwa Gospodarki o odmowie przedłużenia terminów rozliczeń z tytułu operacji w handlu zagranicznym.
Decyzję Ministerstwa Gospodarki o odmowie przedłużenia terminów rozliczeń z tytułu operacji w handlu zagranicznym można zaskarżyć do sądu w trybie postępowania sądowoadministracyjnego.
W kontrakcie w handlu zagranicznym warto zamieścić tzw. klauzulę arbitrażową – wskazać sąd lub międzynarodowy arbitraż handlowy, do którego strony zwrócą się w razie sporu, a także prawo, którego państwa będzie stosowane przy rozstrzyganiu sporu.
Podstawą do wstrzymania biegu terminów rozliczeń z tytułu operacji eksportowo-importowych w przypadku wystąpienia siły wyższej jest oryginał zaświadczenia Izby Handlowo-Przemysłowej lub dokumentu upoważnionej organizacji (organu) państwa, w którym wystąpiły okoliczności siły wyższej.
Upływ terminów na zastosowanie środków oddziaływania stanowi podstawę zwolnienia z odpowiedzialności za naruszenie wymogów prawa dewizowego.
Obecnie ustawa przewiduje trzy podstawy zwalniające z obowiązku zapłaty odsetek karnych za naruszenie terminów rozliczeń z tytułu operacji w handlu zagranicznym:
Aby nie naruszyć terminu rozliczeń z tytułu operacji w handlu zagranicznym, pakiet dokumentów należy złożyć przed jego upływem, uwzględniając czas rozpatrzenia dokumentów i podjęcia przez Ministerstwo Gospodarki decyzji o wydaniu opinii o przedłużeniu terminu rozliczeń z tytułu operacji w handlu zagranicznym.
Złożone dokumenty są rozpatrywane, a decyzja o wydaniu opinii lub odmowie jej wydania zapada w ciągu 10 dni roboczych od dnia złożenia pakietu dokumentów.