Ochrona przed podróbkami

Rynek konsumencki w naszym kraju jest zalany podróbkami. Najczęściej podrabiane są leki, odzież i obuwie, a nawet gadżety mobilne i sprzęt AGD. Ponadto istnieje problem tzw. „szarego” importu, gdy na terytorium Ukrainy oryginalny towar określonego producenta wwożą nie producenci ani ich oficjalni dystrybutorzy, lecz osoby do tego nieuprawnione.

Kodeks celny Ukrainy przewiduje, że organy celne mają wspierać ochronę praw własności intelektualnej podczas przemieszczania towarów przez granicę celną Ukrainy.

W celu wspierania ochrony praw własności intelektualnej organy celne mają określone uprawnienia przyznane im przez prawo, a mianowicie:

• kontrolę towarów pod kątem naruszenia praw własności intelektualnej;
• pobieranie próbek towarów w ramach procedur kontroli celnej i odprawy celnej w celu ustalenia cech decydujących o tym, czy towary zostały wytworzone z wykorzystaniem przedmiotów praw własności intelektualnej;
• zawieszenie odprawy celnej towarów na podstawie danych celnego rejestru przedmiotów praw własności intelektualnej oraz z inicjatywy organu kontrolnego;
• zniszczenie towarów, których odprawa celna została zawieszona z powodu podejrzenia naruszenia praw własności intelektualnej.

W celu ułatwienia ochrony praw własności intelektualnej utworzono Celny rejestr przedmiotów własności intelektualnej.

Właściciele przedmiotów własności intelektualnej, którzy mają podstawy obawiać się naruszenia swoich praw, mogą złożyć we właściwym organie kontrolnym wniosek o wsparcie ochrony przysługujących im praw majątkowych do przedmiotu własności intelektualnej. Na podstawie tego wniosku informacje zostaną wpisane do Celnego rejestru przedmiotów praw własności intelektualnej.

Tryb składania i rozpatrywania tego wniosku reguluje Procedura rejestracji w celnym rejestrze przedmiotów praw własności intelektualnej, zatwierdzona rozporządzeniem Ministerstwa Finansów Ukrainy nr 648 z 30.05.2012 r.

Problem polega jednak na tym, że wnioski uprawnionych często nie zawierają informacji pozwalających zidentyfikować podrobione towary. Brak w Celnym rejestrze przedmiotów praw własności intelektualnej informacji niezbędnych do identyfikacji podróbek prowadzi niekiedy do wstrzymania odprawy celnej towarów oryginalnych.

Zdarzają się też przypadki, gdy procedurę zawieszenia odprawy celnej towarów w związku z naruszeniem własności intelektualnej inicjują osoby działające w złej wierze, co z kolei stwarza przeszkody dla uprawnionych działających w dobrej wierze. Znane są przypadki rejestrowania przez nieuczciwe podmioty znaków towarowych i wzorów przemysłowych nieznacznie różniących się od zarejestrowanych, po czym na podstawie uzyskanego w ustalonym trybie świadectwa lub patentu podmioty te składają w organie celnym wniosek o wsparcie ochrony przysługujących im praw majątkowych do takich przedmiotów poprzez wpisanie odpowiednich informacji do rejestru celnego. W ten sposób uprawniony może zostać faktycznie pozbawiony możliwości zwrócenia się do organu celnego o wsparcie ochrony przysługujących mu praw majątkowych do danego przedmiotu praw własności intelektualnej. Wyjściem z takiej sytuacji może być wystąpienie uprawnionego działającego w dobrej wierze do sądu o ochronę naruszonych praw własności intelektualnej, co wymaga pomocy adwokata.