






Sektor rolny odgrywa ważną rolę w gospodarce naszego kraju, w zapewnianiu zatrudnienia i w płaceniu podatków.
Dla optymalnego rozwoju agrobiznesu w Ukrainie ważne jest rzetelne zabezpieczenie prawne jego funkcjonowania.
Cała bez wyjątku działalność firmy rolnej, począwszy od jej utworzenia, musi być prowadzona zgodnie z wymogami prawa. Zawieranie umów sprzedaży gotowych produktów, dzierżawa gruntów, wypłata wynagrodzeń, ewidencja podatkowa – wszystko to musi odbywać się w granicach obowiązujących przepisów.
Każdy kierownik styka się z problemami wynikającymi z kontroli różnych organów kontrolnych, bezprawnych decyzji i działań organów podatkowych i celnych, przeszukań i zatrzymań rzeczy przez organy ścigania, presji ze strony banków, niewłaściwych działań kontrahentów i nieuczciwych konkurentów oraz konfliktów korporacyjnych. Dość często jedna błędna decyzja może doprowadzić do wielomilionowych strat finansowych lub kar o podobnej wysokości nałożonych przez organy państwowe. Podjęcie każdej decyzji biznesowej dodatkowo utrudniają liczne ustawy i akty wykonawcze regulujące stosunki prawne w sferze rolnictwa, a także ciągłe zmiany przepisów, które pozbawiają pewności prawnej przy prowadzeniu biznesu.
Aby ułatwić prowadzenie agrobiznesu, kancelaria WinnerLex oferuje usługę „Stała obsługa prawna agrobiznesu (abonament)” (outsourcing prawny) działalności zarówno pojedynczych przedsiębiorstw rolnych, jak i grup kapitałowych (agroholdingów).
Opracowanie optymalnej struktury prawnej prowadzenia agrobiznesu, zarządzania spółką lub agroholdingiem oraz posiadania aktywów (bank ziemi, nieruchomości, maszyny rolnicze);
Ochrona interesów klienta przy zawieraniu umów forwardowych dostaw produktów rolnych, umów dostaw w obrocie zagranicznym, umów o usługi transportowo-spedycyjne, zastawu przyszłych zbiorów oraz kwitów rolnych;
Obsługa prawna procesu fuzji i przejęć w agrobiznesie (merger and acquisition), przeprowadzanie audytu prawnego przedsiębiorstw sektora rolnego (due diligence);
Obsługa projektów inwestycyjnych w sektorze rolnym, w tym opracowanie i przygotowanie umów inwestycyjnych, tworzenie wspólnych przedsięwzięć, dokonywanie inwestycji, ich dalsze reinwestowanie oraz zwrot wcześniej zainwestowanych środków;
Ochrona agrobiznesu przed przejęciami rajderskimi;
Obsługa prawna nabycia lub uzyskania prawa dzierżawy infrastruktury rolniczej (biura, magazyny zbożowe);
Rozwiązywanie kwestii prawnych związanych z użytkowaniem gruntów (korzystanie z działek na podstawie dzierżawy, taktyka stosunków dzierżawnych; służebności rolne; nieodebrane udziały ziemskie, wykup udziałów majątkowych; dziedziczenie gruntów). Rozstrzyganie sporów gruntowych;
Udzielanie pomocy prawnej podczas kontroli przestrzegania przepisów prawa ziemskiego, w tym w zakresie samowolnego zajęcia działek, zaskarżanie decyzji wydanych w wyniku kontroli.
Udzielanie pomocy prawnej podczas kontroli przestrzegania przepisów sanitarnych oraz przepisów w dziedzinie ochrony roślin/nasiennictwa/szkółkarstwa/hodowli zwierząt;
Obsługa kontroli podatkowych, zaskarżanie decyzji podatkowych. Pomoc prawna w zakresie opodatkowania producentów rolnych i przedsiębiorstw przetwórczych, w tym opracowanie optymalnych schematów planowania podatkowego;
Ochrona agrobiznesu przed działaniami organów ścigania (odpowiedzi na zapytania, pomoc prawna podczas przeszukań i przesłuchań, obsługa postępowań karnych);
Obsługa relacji z bankami (kredyt, zastaw, hipoteka);
Opracowanie dokumentów statutowych, zapewnienie rejestracji państwowej utworzenia, reorganizacji i likwidacji osób prawnych wszystkich form organizacyjno-prawnych;
Działania windykacyjne, obejmujące sporządzanie i wysyłanie wezwań do zapłaty dłużnikom oraz podejmowanie działań na rzecz przedsądowego rozwiązywania sporów;
Reprezentowanie interesów klienta przed organami władzy państwowej i samorządu terytorialnego;
Udział w negocjacjach po stronie klienta z kontrahentami, dostawcami, partnerami;
Pomoc prawna w konfliktach pracowniczych i korporacyjnych.
Jeżeli systematycznie potrzebują Państwo pomocy prawnej, warto rozważyć outsourcing prawny – stałą obsługę prawną w formie abonamentu, która pozwoli zaoszczędzić na kosztach etatowego prawnika i jego stanowiska pracy, zoptymalizować opodatkowanie, uniezależnić się od zwolnień lekarskich, urlopów i innych czynników ludzkich, a także uzyskać lepsze rozwiązanie Państwa spraw prawnych.
Aby uporządkować użytkowanie gruntów, należy przede wszystkim przeprowadzić audyt banku ziemi i sprawdzić działki będące przedmiotem dzierżawy. Warto również skorygować postanowienia umów dzierżawy, które przede wszystkim powinny odpowiadać interesom Państwa przedsiębiorstwa. Trzeba zapewnić rzetelne prowadzenie spraw umownych w przedsiębiorstwie: wszystkie fakty zapłaty czynszu dzierżawnego i daty wygaśnięcia umów muszą być rejestrowane, podobnie jak dokumenty, które je potwierdzają. Tryb współpracy z właścicielami działek, zawierania, wykonywania i odnawiania umów powinien być jasno określony w wewnętrznych instrukcjach przedsiębiorstwa.
Śledczy i funkcjonariusze operacyjni podczas przeszukań, a także urzędnicy skarbowi, pracownicy Państwowej Służby Pracy i innych organów kontrolnych podczas kontroli starają się nakłonić pracowników do rozmowy, aby dowiedzieć się więcej o działalności przedsiębiorstwa, jego kierownictwie i innych informacjach, do których dostęp takich osób powinien być ograniczony. Pracownicy przedsiębiorstwa muszą być zawsze przygotowani na niespodziewane wizyty. W przedsiębiorstwie należy opracować instrukcje postępowania wobec organów ścigania i organów kontrolnych. Z tymi instrukcjami trzeba obowiązkowo zapoznać pracowników za osobistym podpisem. Spośród pracowników należy zarządzeniem wyznaczyć osoby odpowiedzialne, które podczas wizyty kontrolerów i funkcjonariuszy będą odpowiadać za komunikację z nimi, a także za kontakt z kierownictwem i adwokatami. Odpowiedzialni pracownicy powinni rozumieć podstawowe zasady przeprowadzania kontroli i czynności śledczych oraz wiedzieć, jakie dokumenty muszą mieć kontrolujący, aby właściwie zareagować na niepożądaną wizytę przed przybyciem adwokata lub kierownika. Warto także prowadzić szkolenia dla pracowników lub ćwiczebne przeszukania i kontrole, które pozwolą przeanalizować słabe punkty w funkcjonowaniu przedsiębiorstwa. Z pracownikami mającymi dostęp do szczególnie cennych informacji lepiej podpisywać umowy o zachowaniu poufności, w których należy określić informacje poufne i przewidzieć kary za ich ujawnienie.
Jednym z instrumentów finansowych, z których mogą korzystać rolnicy, jest kwit rolny (agrarna rozpyska). Przepisy definiują kwit rolny jako dokument towarowy, który utrwala bezwarunkowe zobowiązanie dłużnika, zabezpieczone zastawem, do dostarczenia produktów rolnych lub zapłaty środków pieniężnych na określonych w nim warunkach. Co do istoty kwit rolny jest środkiem zabezpieczenia zobowiązania. Wystawiając kwit rolny, dłużnik zobowiązuje się dostarczyć przyszłe zbiory (towarowy kwit rolny) lub zapłacić środki pieniężne na warunkach określonych w kwicie rolnym (finansowy kwit rolny), a takie zobowiązanie jest zabezpieczone zastawem przyszłych zbiorów W kwicie rolnym wskazuje się ilościowe i jakościowe parametry produktów rolnych oraz wykaz działek, na których mają one zostać wyhodowane. Wśród obowiązkowych elementów kwitu rolnego kluczowy jest jego przedmiot, a mianowicie: ustalone zobowiązanie do dostarczenia produktów rolnych w określonej ilości i jakości oraz wzór przeliczenia ilości produktów rolnych w przypadku dostawy produktów innej jakości; albo ustalone bezwarunkowe zobowiązanie do zapłaty środków pieniężnych, wzór obliczenia wysokości zobowiązania pieniężnego dłużnika, ilość i cechy rodzajowe produktów rolnych, które stanowią integralną część takiego wzoru.
Przed dokonaniem jakiejkolwiek transakcji związanej z nabyciem mienia lub praw majątkowych bądź innych (na przykład zakupu praw udziałowych, nieruchomości, działki) należy przeprowadzić ekspertyzę prawną sytuacji dotyczącej tego mienia lub praw (tzw. due diligence) – sprawdzić zgodność z prawem nabycia własności tego mienia lub prawa przez obecnego właściciela oraz ustalić, czy toczą się spory sądowe dotyczące takich obiektów. Pozwoli to jeszcze przed dokonaniem transakcji wykryć i ocenić istniejące ryzyka.
Aby zmniejszyć prawdopodobieństwo rajderskiego przejęcia przedsiębiorstwa, można podjąć następujące działania:
- dostosować dokumenty korporacyjne przedsiębiorstwa do obowiązujących przepisów;
- zbudować właściwą strukturę ładu korporacyjnego;
- systematycznie monitorować i analizować informacje o aktywach przedsiębiorstwa oraz o toczących się sprawach sądowych, w których przedsiębiorstwo występuje;
- uporządkować system obiegu i przechowywania informacji i dokumentów w przedsiębiorstwie;
- zapewnić sobie pomoc prawną profesjonalnego adwokata.
Istotnymi warunkami umowy dzierżawy gruntu są:
- przedmiot dzierżawy (numer katastralny, położenie i powierzchnia działki);
- okres obowiązywania umowy dzierżawy;
- czynsz dzierżawny ze wskazaniem jego wysokości, indeksacji, sposobu i warunków rozliczeń, terminów, trybu jego wnoszenia i zmiany oraz odpowiedzialności za jego niezapłacenie.
Rozporządzać jakąkolwiek własnością, w tym działką, co do zasady może wyłącznie właściciel. Dlatego dzierżawca nie ma prawa ustanowić hipoteki na działce.
Stosunki w sferze działalności przedsiębiorstw rolnych regulują Kodeks gospodarczy, Kodeks cywilny, Kodeks ziemski i Kodeks podatkowy Ukrainy. Spośród aktów szczególnych można wymienić ustawy Ukrainy „O nasionach”, „O ochronie praw do odmian roślin”, „O hodowli zwierząt zarodowych”, „O rolniczej działalności doradczej”, "O spółdzielczości rolniczej", „O hurtowych rynkach produktów rolnych”, „O wsparciu państwa dla rolnictwa Ukrainy” i inne.