Odblokowanie faktur podatkowych: co powinien zrobić nabywca?

W internecie można dziś znaleźć wiele informacji na temat odblokowania faktur podatkowych, ponieważ to nieprzyjemne zjawisko zdarza się okresowo niemal w każdym przedsiębiorstwie. Większość artykułów zawiera jednak porady wyłącznie dla sprzedawców towaru, ponieważ służba podatkowa blokuje faktury i odmawia ich rejestracji po stronie Sprzedawcy. Ponadto zgodnie z przepisami jedynie Sprzedawca może odblokować fakturę podatkową w trybie przedsądowym, a także wszcząć spór podatkowy w sądzie i zaskarżyć odmowę rejestracji.

Blokada faktury podatkowej grozi stratami przede wszystkim Nabywcy towaru, a nie jego Sprzedawcy

Z powodu blokady faktury podatkowej Nabywca traci możliwość pomniejszenia swojego zobowiązania podatkowego o kwotę VAT zapłaconą przy zakupie towaru. W konsekwencji przy sprzedaży towaru zapłaci on VAT w pełnej wysokości, a nie tylko od wartości przez siebie dodanej.

Co zatem zrobić, gdy faktura podatkowa została zablokowana,
i jak Nabywca może uniknąć strat spowodowanych blokadą faktury?

Omówmy najczęstsze pytania, z którymi zwracają się do nas Nabywcy za każdym razem, gdy potrzebują porady prawnika podatkowego w sprawie blokady faktur podatkowych.

1. Czy Nabywca może samodzielnie odblokować fakturę zablokowaną przez służbę podatkową?
   Niestety przepisy podatkowe nie dają Nabywcy możliwości wykazania bezprawności blokady faktury podatkowej ani zaskarżenia decyzji komisji Państwowej Służby Podatkowej, ani w trybie administracyjnym, ani sądowym. Wyłącznie Sprzedawca towaru ma prawo:
   - składać wyjaśnienia w przypadku blokady faktur;
   - zaskarżać odmowę rejestracji faktury podatkowej;
   - wszczynać sądowe rozstrzygnięcie sporów podatkowych w tej sprawie.
   Tym samym Nabywca faktycznie staje się zależny od aktywności i skuteczności działań Sprzedawcy zmierzających do odblokowania faktur podatkowych.
2. Czy Nabywca może zmusić Sprzedawcę do zarejestrowania faktury podatkowej na drodze sądowej?
   Nabywcy nie warto pozywać Sprzedawcy, aby skłonić go do rejestracji lub odblokowania faktury podatkowej, ponieważ sąd z pewnością oddali takie powództwo. Stanowisko prawne Sądu Najwyższego w tej kwestii zostało przedstawione w postanowieniu w sprawie nr 908/1568/18 z 5 czerwca 2019 r. Wskazano w nim, że żądania wobec Sprzedawcy dotyczące rejestracji faktury podatkowej nie podlegają rozpoznaniu przez sąd.
3. Jak Nabywca może chronić swoje prawa na drodze sądowej w przypadku blokady faktur podatkowych?
   W sprawie nr 917/877/17 Połączona Izba Kasacyjnego Sądu Gospodarczego w ramach Sądu Najwyższego orzekła, że:
   „Istnieje bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy między bezczynnością Pozwanego w zakresie wykonania ustawowego obowiązku zarejestrowania faktur podatkowych a niemożnością ujęcia kwot VAT w kredycie podatkowym Powoda, a także, odpowiednio, pomniejszenia zobowiązania podatkowego o tę kwotę, która faktycznie stanowi szkodę tej osoby”.
   Podkreślamy, że przytoczone orzecznictwo dotyczy sytuacji, w której Sprzedawca w ogóle nie podjął żadnych działań w celu rejestracji faktur podatkowych. Naszym zdaniem takie podejście może jednak zostać zastosowane również wtedy, gdy Nabywca chce dochodzić od Sprzedawcy naprawienia szkody wyrządzonej blokadą faktur podatkowych.
   W przypadku braku aktywności Sprzedawcy w zakresie odblokowania faktury podatkowej Nabywca może zatem wnieść do sądu gospodarczego pozew o naprawienie wyrządzonej mu szkody.
4. Czy Nabywca może zabezpieczyć się przed negatywnymi skutkami blokady faktur podatkowych?
   Nabywca może zapobiec ryzyku strat wynikających z blokady faktur podatkowych poprzez umowne uregulowanie rozliczeń za nabyty towar lub usługę. W tym celu przy zawieraniu Umowy należy wprowadzić do niej postanowienia przewidujące prawo Nabywcy do przekazania Sprzedawcy 20% wartości towarów/robót/usług dopiero po zarejestrowaniu faktury podatkowej przez Sprzedawcę. Potrzeba otrzymania swoich środków będzie dla Sprzedawcy najlepszą motywacją do wykonania wszystkich czynności niezbędnych do rejestracji faktury podatkowej.

Na koniec zauważmy, że zablokowana faktura podatkowa – zarówno dla Sprzedawcy, jak i dla Nabywcy – to jeszcze nie wyrok! Skuteczne rozwiązanie problemu blokady faktury wymaga jednak aktywnych i profesjonalnych działań, w tym na drodze sądowej.

Adwokaci podatkowi kancelarii WinnerLex mają bogate doświadczenie praktyczne i mogą udzielić profesjonalnej pomocy zarówno w kwestii odblokowania faktur podatkowych, jak i w innych sytuacjach, w tym zapewnić wsparcie podczas kontroli podatkowych, których jest coraz więcej.