Jak producent może zapobiec blokowaniu faktur podatkowych

Uwaga producenci rolni i przedsiębiorcy, którzy mierzą się z problemem blokowania faktur podatkowych!

W serwisie agroportal.ua opublikowano artykuł „Jak producent może uniknąć blokowania faktur podatkowych”, przygotowany przez partner zarządzającą kancelarii WinnerLex Annę Winniczenko oraz adwokat podatkową Hałynę Katamaj. W artykule przeanalizowaliśmy, jak i dlaczego dochodzi do takiego blokowania, oraz przedstawiliśmy praktyczne rekomendacje oparte na naszym doświadczeniu.

Jak wiadomo, niedawno zakończył się sezon zbiorów i rolnicy rozpoczęli operacje gospodarcze związane ze sprzedażą zebranych plonów. Przeprowadzanie operacji gospodarczych wiąże się z wystawianiem i rejestracją faktur podatkowych

Jednak organ kontroli rejestruje bynajmniej nie wszystkie faktury.

Takie działania organów podatkowych Ukraińskie Stowarzyszenie Zbożowe nazywa w szczególności „presją na działalność gospodarczą firm zbożowych”, o czym informuje biuro prasowe stowarzyszenia (zob. link http://uga.ua/news/uza-blokuvannya-dps-podatkovih-nakladnih-zagrozhuye-zboru-vrozhayu-zerna/).

Trudno się z tym nie zgodzić. Należy zauważyć, że Ukraina jest państwem rolniczym, o czym świadczy również fakt, że sektor rolny przynosi dziś ponad 40% wpływów walutowych kraju, dlatego takiej sytuacji z blokowaniem faktur podatkowych nie da się pogodzić z integracją europejską naszego kraju i dążeniem do jego rozwoju.

Spróbujmy zatem wyjaśnić, dlaczego tak się dzieje i co z tym zrobić.

Oficjalnie głównymi przyczynami wstrzymania rejestracji faktur podatkowych rolników są:

1. spełnienie pkt 8 Kryteriów ryzykowności podatnika podatku od wartości dodanej lub
2. spełnienie pkt 1 Kryteriów ryzykowności operacji.

Wstrzymanie PN/RK i nieprzyjęcie tabeli danych może nastąpić również z powodu niskiego obciążenia podatkowego, niezgodności z normami zużycia towarów ryzykownych (paliwa, nawozy itp.), niewystarczającej ilości sprzętu lub zasobów ludzkich, współpracy z ryzykownymi kontrahentami itp.

Naszym zdaniem najczęstszymi przyczynami odmowy rejestracji faktur podatkowych producentów są:

• brak dokumentów potwierdzających posiadanie sprzętu, którym dokonywano siewu i zbioru plonów;
• brak sprawozdań: 4-SG (roczne) „Sprawozdanie o powierzchni zasiewów upraw rolnych”, 37-SG (według stanu na ostatni termin składania takiego sprawozdania) „Sprawozdanie o siewie i zbiorze upraw rolnych oraz innych pracach polowych”, 24-SG (miesięczne, roczne) „Sprawozdanie o produkcji zwierzęcej i liczbie zwierząt gospodarskich”, 29-SG (roczne) „Sprawozdanie o powierzchni i zbiorach upraw rolnych, owoców, jagód i winogron”;
• niezłożenie deklaracji podatkowej w zakresie opłaty za grunty;
• niezłożenie deklaracji podatkowej płatnika podatku jednolitego 4. grupy;
• nieprzedłożenie informacji o posiadanych działkach gruntu;
• niezgodność ilości sprzedanego zboża z możliwościami jego wyprodukowania;
• brak środków trwałych;
• niewystarczająca liczba pracowników;
• niezłożenie sprawozdania 20-OPP (o posiadanych własnych i/lub dzierżawionych środkach transportu);
• niezłożenie tabeli danych podatnika;
• kontrahent nie zadeklarował relacji z rolnikiem;
• kontrahent należy do ryzykownych podatników;
• brak zawiadomienia o złożeniu wyjaśnień i kopii dokumentów dotyczących faktur podatkowych, których rejestrację wstrzymano;
• w wyjaśnieniach nie opisano pełnego cyklu operacji producenta rolnego i/lub nie przedłożono wystarczającego zestawu dokumentów na ich potwierdzenie itp.

Powstaje pytanie: jak działać dalej?

Istnieje sprawdzony algorytm działania na wypadek wstrzymania rejestracji faktury podatkowej, który składa się z następujących etapów:

1. Przygotowanie i złożenie do organu kontroli wyjaśnień oraz kopii dokumentów.
   Należy przy tym pamiętać, że choć Procedura podejmowania decyzji o rejestracji/odmowie rejestracji faktur podatkowych/korekt w Jednolitym Rejestrze Faktur Podatkowych, zatwierdzona zarządzeniem Ministerstwa Finansów Ukrainy z dnia 12 grudnia 2019 r. nr 520, przewiduje prawo, a nie obowiązek podatnika do przedłożenia dokumentów niezbędnych do podjęcia decyzji o rejestracji PN/RK w JRPN, to – jak wynika z naszej praktyki – złożenie uzasadnionych wyjaśnień i rzetelnych dokumentów wielokrotnie zwiększa szanse na rejestrację faktury podatkowej/korekty w JRPN. W wyjaśnieniach ważne jest wskazanie, że Państwa przedsiębiorstwo nie spełnia kryteriów ryzykowności ani płatnika VAT, ani operacji, w oparciu o rzeczywisty charakter operacji gospodarczych, co potwierdzają w szczególności umowy, specyfikacje, faktury, protokoły wykonania prac (świadczenia usług), polecenia przelewu, posiadanie środków trwałych (umowy sprzedaży, umowy dzierżawy) oraz zasobów kadrowych (1-DF, umowy cywilnoprawne) itp.Rezultat: otrzymujemy decyzję o rejestracji faktury podatkowej albo decyzję o odmowie rejestracji faktury podatkowej.
2. Przygotowanie i złożenie do organu kontroli skargi na decyzję o odmowie rejestracji faktury podatkowej.
   
   Z reguły Decyzja o odmowie rejestracji faktur podatkowych/korekt w Jednolitym Rejestrze Faktur Podatkowych nie zawiera wykazu dokumentów, których zdaniem organu kontroli podatnik nie przedłożył. Spotyka się w szczególności następujące warianty sformułowania przyczyny odmowy wobec rolnika:
   - „Nieprzedłożenie przez podatnika kopii dokumentów: dokumentów rozliczeniowych i/lub wyciągów bankowych z rachunków”.
   - „Nieprzedłożenie przez podatnika kopii dokumentów: dokumentów źródłowych dotyczących dostawy/nabycia towarów/usług, przechowywania i transportu, załadunku, rozładunku produktów, dokumentów magazynowych (spisy z natury), w tym faktur/invoice’ów, protokołów odbioru towarów (prac, usług) z uwzględnieniem istnienia określonych formularzy typowych i specyfiki branżowej, dowodów dostawy”.Wskazujemy, że zgodnie z przepisami Procedury wstrzymania rejestracji faktury podatkowej/korekty w Jednolitym Rejestrze Faktur Podatkowych, zatwierdzonej uchwałą Gabinetu Ministrów Ukrainy z dnia 11 grudnia 2019 r. nr 1165, warunkiem odblokowania rejestracji faktur podatkowych jest przedłożenie przez podatnika dokumentów niezbędnych organowi kontroli do podjęcia decyzji o rejestracji faktur podatkowych.Oznacza to, że to właśnie organ kontroli powinien wskazać podatnikowi wyczerpujący wykaz dokumentów, które podatnik ma przedłożyć.Potwierdza to wielokrotnie orzecznictwo sądowe, na przykład postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2020 r. w sprawie nr 360/1776/19, z dnia 23 października 2018 r. w sprawie nr 822/1817/18, z dnia 21 maja 2019 r. w sprawie nr 0940/1240/18 oraz z dnia 22 lipca 2019 r. w sprawie nr 815/2985/18.
   Z reguły jednak Decyzja o odmowie rejestracji faktur podatkowych/korekt w JRPN nie zawiera ani wykazu nieprzedłożonych dokumentów, ani tym bardziej ich konkretyzacji.Dlatego należy uwzględnić specyfikę działalności przedsiębiorstw rolnych i przedłożyć odpowiednie dokumenty, w tym sprawozdania 20-OPP, sprawozdania 4-SG, 37-SG, 24-SG i 29-SG, deklarację podatkową w zakresie opłaty za grunty, informacje o posiadanych działkach gruntu itp.
   Staranne przygotowanie na tym etapie i złożenie dobrze przygotowanej skargi jest zatem w pełni skutecznym sposobem ochrony Państwa interesów. Mamy także przykłady uwzględnienia takich skarg – z jednym z nich mogą się Państwo zapoznać pod linkiem Adwokaci kancelarii WinnerLex doprowadzili do odblokowania faktury podatkowej na ponad 1 mln hrywien VAT.
   Rezultat: otrzymujemy decyzję o uwzględnieniu skargi albo decyzję o odmowie jej uwzględnienia.
3. Przygotowanie i wniesienie skargi do sądu.

Należy podkreślić, że przy przygotowaniu i wniesieniu skargi do sądu bardzo ważne jest dotrzymanie terminów procesowych.

Dla wniesienia takich skarg ustanowiono następujące terminy:

1. 6 miesięcy od dnia, w którym osoba dowiedziała się lub powinna była dowiedzieć się o naruszeniu swoich praw, wolności lub interesów, albo
2. 3 miesiące od dnia doręczenia skarżącemu decyzji wydanej w wyniku rozpatrzenia jego skargi na decyzje, działania lub bezczynność podmiotu władzy publicznej, jeżeli ustawa przewiduje możliwość przedsądowego trybu rozstrzygnięcia sporu i skarżący skorzystał z tego trybu, albo ustawa przewiduje obowiązkowy przedsądowy tryb rozstrzygnięcia sporu.

Drugą istotną kwestią jest to, że do sądu należy złożyć możliwie najpełniejszy zestaw dokumentów dotyczących działalności gospodarczej Państwa przedsiębiorstwa. Nie tylko w odniesieniu do zablokowanej faktury, ale także co do samej możliwości prowadzenia takiej działalności. Powyżej opisano wykaz dokumentów, którymi producenci rolni mogą potwierdzić rzeczywisty charakter operacji gospodarczych.

Należy pamiętać, że wszystkie dowody muszą zostać złożone wraz ze skargą. W razie ich późniejszego złożenia trzeba wykazać obiektywną niemożność wcześniejszego przedłożenia ich sądowi. W przeciwnym razie sąd nie przyjmie złożonych z opóźnieniem dokumentów jako dowodów i rozstrzygnie sprawę bez ich uwzględnienia.

Ponadto skarga powinna mieć przejrzystą strukturę i zawierać chronologiczny opis zdarzeń, w szczególności złożenia wyjaśnień do organu kontroli, otrzymania odpowiedniej decyzji, złożenia skargi i otrzymania decyzji wydanej w wyniku jej rozpatrzenia.

Należy również zauważyć, że w skardze, wraz z żądaniami uchylenia decyzji i zobowiązania do zarejestrowania faktur podatkowych w JRPN, można wnosić o uchylenie decyzji i zobowiązanie do wykreślenia spółki z wykazu podatników spełniających kryteria ryzykowności podatnika. Oznacza to, że jeżeli Państwa przedsiębiorstwo zostało wpisane do wykazu przedsiębiorstw ryzykownych na podstawie pkt 8 Kryteriów ryzykowności podatnika i nie udaje się Państwu znieść tej ryzykowności w trybie przedsądowym, to – jak wynika z analizy najnowszego orzecznictwa – sądy uwzględniają takie żądania. Przykładem są postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18.02.2020 r. w sprawie nr 360/1776/19, postanowienie Ósmego Apelacyjnego Sądu Administracyjnego z dnia 13.10.2020 r. w sprawie nr A/857/8653/20 oraz postanowienie Piątego Apelacyjnego Sądu Administracyjnego z dnia 07.10.2020 r. w sprawie nr 420/4666/20.

Podsumowując powyższe, uważamy za konieczne przedstawić rolnikom następujące rekomendacje:

1. Z odpowiedzialnością należy podchodzić do wyboru kontrahentów. Obecnie istnieją zasoby, w których można sprawdzić historię przedsiębiorstwa, z którym planują Państwo współpracę, a także wykryć ewentualne ryzyka takiej współpracy.
2. Nie należy lekceważyć dokumentowania operacji gospodarczych. Sprzedaż produktów wytworzonych przez rolników wymaga przeprowadzenia szeregu ważnych i obowiązkowych operacji gospodarczych. Każda operacja powinna być potwierdzona wszystkimi niezbędnymi dokumentami sporządzonymi zgodnie z wymogami obowiązujących przepisów.
3. Nie należy obawiać się kontaktu z organami kontroli. W niektórych obwodach uruchomiono infolinie, na których rolnicy uzyskują porady w bieżących sprawach rejestracji faktur podatkowych. Ponadto mogą się Państwo umówić na spotkanie z właściwymi urzędnikami organu kontroli, u których można wyjaśnić nurtujące Państwa kwestie.
4. Najważniejsze zaś jest to, że gwarancją skuteczności przejścia wymienionych etapów odblokowania faktur podatkowych zawsze jest rzetelne przygotowanie wyjaśnień i tabeli danych, skargi, pozwu oraz dokumentów potwierdzających odpowiednie okoliczności. Dość często, gdy wyjaśnienia i dokumenty są dobrze przygotowane, organ podatkowy rejestruje wcześniej wstrzymane faktury podatkowe już na pierwszym etapie.

W dość wielu przypadkach organ podatkowy utrzymuje jednak blokadę i wtedy jedynym sposobem na jej zniesienie jest wystąpienie do sądu.

Perspektywy wygrania sprawy w sądzie są przy tym lepsze, jeżeli cały proces odblokowania od samego początku prowadzi adwokat – specjalista od sporów podatkowych, który należycie uzasadni stanowisko podatnika i zgromadzi wszystkie dokumenty jeszcze na przedsądowym etapie rozwiązywania problemu, przygotowując tym samym stanowisko, które pomoże wygrać ewentualne postępowanie sądowe.

Na etapie przygotowania skargi i postępowania sądowego bywa bowiem dość trudno, a czasem wręcz niemożliwe, naprawić błędy popełnione na etapie wyjaśnień lub administracyjnego zaskarżenia blokady.

Aby zakończyć optymistycznym akcentem, należy zauważyć, że zarówno według naszych własnych, jak i ogólnych statystyk sądy dość często stają po stronie podatników w sporach dotyczących zaskarżenia blokowania faktur podatkowych.