Biuro Bezpieczeństwa Ekonomicznego i nowy artykuł o oszustwach w zakresie VAT: co nowego przygotowują dla biznesu ustawodawcy

3 września 2020 r. Rada Najwyższa Ukrainy przyjęła w pierwszym czytaniu jako podstawę projekt ustawy „O Biurze Bezpieczeństwa Ekonomicznego” nr 3087-d, który przewiduje utworzenie w miejsce milicji podatkowej Biura Bezpieczeństwa Ekonomicznego Ukrainy – nowego organu ścigania o szerszych uprawnieniach.

Oczywiście ostateczny tekst ustawy, która zostanie przyjęta w przyszłości, może znacznie różnić się od tekstu projektu, jednak jeśli jego główne postanowienia pozostaną bez zmian, Biuro Bezpieczeństwa Ekonomicznego Ukrainy stanie się potężnym narzędziem wpływu państwa na biznes. W związku z tym proponujemy zwrócić uwagę na najważniejsze elementy projektu, aby ocenić jego możliwy wpływ na biznes, ponieważ w naszym kraju jak nigdzie indziej aktualne jest powiedzenie „przezorny zawsze ubezpieczony”.

Głównym zadaniem Biura Bezpieczeństwa Ekonomicznego Ukrainy będzie zapobieganie, wykrywanie i ściganie szeregu przestępstw związanych z biznesem, wśród których można wyróżnić w szczególności:

• uchylanie się od płacenia podatków i opłat
• przestępstwa związane z towarami akcyzowymi
• przeciwdziałanie legalnej działalności gospodarczej
• oszustwa dotyczące zasobów finansowych
• podrabianie dokumentów w celu rejestracji państwowej osób prawnych i osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą
• przestępstwa związane z papierami wartościowymi
• nielegalną prywatyzację mienia państwowego i komunalnego
• nielegalne używanie znaków towarowych i usługowych
• nielegalne zbieranie i ujawnianie tajemnicy handlowej lub bankowej
• doprowadzenie do upadłości.

 
Wśród przestępstw, którymi zajmie się Biuro, należy wymienić także doprowadzenie banku do niewypłacalności, w związku z czym – biorąc pod uwagę wydarzenia ostatnich lat – powstanie ryzyko, że Biuro będzie wykorzystywane jako narzędzie nacisku na byłych właścicieli banków wycofanych z rynku przez Fundusz Gwarantowania Depozytów Osób Fizycznych.

Tym samym Biuro Bezpieczeństwa Ekonomicznego Ukrainy w pewnym stopniu połączy w sobie uprawnienia milicji podatkowej, SBU i Policji Narodowej.

Projekt przewiduje również uzupełnienie Kodeksu karnego o nowy artykuł 222-2 „Oszustwo w zakresie podatku od wartości dodanej”, polegające na „zagarnięciu lub przejęciu środków budżetowych poprzez uzyskanie zwrotu z budżetu lub złożenie wniosku o zwrot kwoty z budżetu na podstawie świadomie nieprawdziwych informacji”. Należy zauważyć, że obecne brzmienie art. 212 Kodeksu karnego nie przewiduje kary pozbawienia wolności, a ogranicza się jedynie do grzywny. Natomiast proponowany nowy art. 222-2 Kodeksu karnego wprowadza za oszustwo w zakresie VAT sankcję w postaci pozbawienia wolności na okres do dwunastu lat.

Przy tym obecnie osoba jest zwalniana z odpowiedzialności karnej, jeżeli przed pociągnięciem do odpowiedzialności karnej zapłaciła podatki, ale proponowany nowy artykuł takiego przywileju już nie przewiduje.

Oznacza to, że osoby popełniające przestępstwa w sferze opodatkowania mogą w przyszłości nie tylko zostać zmuszone do zapłaty wysokiej grzywny, lecz także trafić za kratki, jak przewiduje to prawo karne niektórych krajów rozwiniętych, w tym USA i Niemiec.

W związku z tym powstanie również poważne ryzyko, że postępowania karne w sprawach oszustw w zakresie VAT będą wykorzystywane do wzmożenia nacisku na biznes, ponieważ obecnie taki nacisk ze strony organów podatkowych i organów ścigania nie słabnie i niestety jak dotąd nie ma podstaw, by sądzić, że sytuacja ta w przyszłości zmieni się na lepsze.

Obecnie wspomniane wyżej sprawy dotyczące nielegalnego uzyskania zwrotu VAT z budżetu, obok śledczych milicji podatkowej, której status prawny budzi pewne wątpliwości, nierzadko próbują prowadzić organy Policji Narodowej na podstawie art. 191 Kodeksu karnego „Przywłaszczenie, roztrwonienie mienia lub zawładnięcie nim poprzez nadużycie stanowiska służbowego”, co jest dość wątpliwe z punktu widzenia legalności, ponieważ znamiona przestępstwa z art. 191 zakładają, że przywłaszczone mienie musi być powierzone danej osobie lub znajdować się w jej zarządzie, a w przypadku bezpodstawnego uzyskania kredytu podatkowego z tytułu VAT okoliczność ta nie występuje, co przy kompetentnej argumentacji prawnej pozwala wykazać niezgodność z prawem przeprowadzonego postępowania przygotowawczego i w rezultacie uzyskać zwolnienie z odpowiedzialności karnej.

Należy podkreślić dość dużą proponowaną liczbę pracowników Biura. Deputowani proponują obecnie, aby liczebność personelu Biura wynosiła do 4 tysięcy osób.

Przy tym część pracowników Biura otrzyma dostęp do zautomatyzowanych systemów informacyjnych i referencyjnych, rejestrów oraz baz danych Krajowej Komisji Papierów Wartościowych i Rynku Akcji, Komitetu Antymonopolowego Ukrainy, Funduszu Mienia Państwowego Ukrainy, organów państwowej kontroli finansowej i niektórych innych organów.

Po okazaniu legitymacji służbowej pracownicy Biura będą mieli prawo swobodnie wchodzić do organów państwowych, organów samorządu lokalnego oraz stref kontroli celnej.

Pracownicy Biura będą też mieli prawo kierować do organów państwowych i organów samorządu lokalnego obowiązkowe do rozpatrzenia propozycje i zalecenia dotyczące usunięcia przyczyn i warunków sprzyjających popełnianiu przestępstw należących do właściwości Biura, a także otrzymywać od tych organów w ciągu 30 dni informację o rozpatrzeniu takich propozycji i zaleceń.

Tak więc deputowani ludowi, oprócz już działających nowych organów – NABU i DBR, proponują utworzenie kolejnego nowego organu ścigania z licznym personelem i dość szerokimi uprawnieniami, który będzie mógł istotnie wpływać na biznes. Dlatego zwracamy uwagę przedsiębiorców na konieczność przestrzegania wymogów prawa podatkowego, zwłaszcza w zakresie VAT, aby zmniejszyć ryzyko zetknięcia się w przyszłości z Biurem Bezpieczeństwa Ekonomicznego Ukrainy.

Zwracamy Państwa uwagę, że niniejsza publikacja nie stanowi porady prawnej i ma charakter wyłącznie informacyjny. W przypadku konkretnego problemu związanego z tematem publikacji zalecamy skorzystanie z pełnej konsultacji naszych specjalistów.

Artykuł został napisany przez adwokata Kancelarii Adwokackiej WinnerLex Hryhorija Czumasa. Prawa autorskie do materiału należą do Kancelarii Adwokackiej WinnerLex.

Przedruk materiałów artykułu bez wyraźnego wskazania imienia i nazwiska autora oraz firmy, w której autor pracuje, a także źródła stanowi naruszenie praw autorskich i pociąga za sobą odpowiedzialność przewidzianą obowiązującymi przepisami.